Hangi şişeler DOA makinesine atılır? sorusu, DOA (Depozitosu Olan Ambalajlar) sistemine yeni katılanların en çok kafasını karıştıran konulardan biri. Her ambalajı makineye atamıyorsunuz, sadece belirli şartları taşıyanlar kabul ediliyor. Bu rehber yazımızda DOA makinesine hangi şişelerin atılabileceğini, hangilerinin reddedileceğini ve iade işlemi için ambalajın nasıl hazırlanması gerektiğini detaylıca anlatıyoruz.
DOA Makinesine Hangi Ambalajlar Atılır?
DOA sistemi kapsamında iade edilebilen ambalajlar üç ana kategoriden oluşur:
1. PET (Plastik) Şişeler
PET, “Polyethylene Terephthalate” anlamına gelir ve içecek şişelerinde en çok kullanılan plastik türüdür. DOA makinesine şu PET şişeler atılabilir:
- Su şişeleri (0,33L, 0,5L, 1L, 1,5L, 5L – 3L’ye kadar)
- Maden suyu şişeleri
- Meşrubat şişeleri (kola, gazoz, ayran, ice tea)
- Meyve suyu şişeleri
- Sporcu içeceği şişeleri
- Enerji içeceği şişeleri
Hacim aralığı: 0,1 litre ile 3 litre arası. 3 litreden büyük şişeler kabul edilmez.
2. Cam Şişeler
Cam şişeler DOA sisteminde iade edilebilir. Kabul edilenler:
- Bira şişeleri
- Şarap şişeleri (0,75L’ye kadar)
- İçecek cam şişeleri (mesrubat, gazoz)
- Maden suyu cam şişeleri
- Alkollü içecek cam şişeleri (viski, votka – küçük hacimli)
Hacim aralığı: 0,1 litre ile 3 litre arası.
3. Alüminyum Kutular
Alüminyum içecek kutuları da DOA kapsamında:
- Kola, gazoz kutuları (33 cl, 50 cl)
- Bira kutuları
- Enerji içeceği kutuları
- Meşrubat kutuları
- Sporcu içeceği kutuları
Hacim aralığı: 0,1 litre ile 1 litre arası.
DOA Logosu Şartı
Yukarıda saydığımız üç ambalaj türü DOA sisteminde olsa da, ambalajın üzerinde DOA logosu bulunması şarttır. DOA logosu olmayan ambalajlar makine tarafından kabul edilmez. Logo, ambalajın etiketinde veya gövdesinde bulunur ve genellikle yeşil renklidir.
DOA sistemi yeni başladığı için, tüm üreticiler henüz DOA logolu ambalajlara geçmemiş olabilir. Alışveriş yaparken DOA logosu olan ürünleri tercih edin. Zamanla tüm içecek üreticileri sisteme dahil olacak ve logolu ambalajlar yaygınlaşacak.
DOA Makinesine Atılamayan Ambalajlar
Aşağıdaki ambalajlar DOA makinesine ATILAMAZ:
Kabul Edilmeyen Malzemeler
- Yağ şişeleri: Ayçiçek, zeytinyağı, mısırözü yağı şişeleri (içecek değil)
- Sirke şişeleri: Sirke içecek sınıfında sayılmaz
- Süt ve süt ürünleri: Süt, ayran (bazı ayranlar dahil), kefir şişeleri
- Yoğurt kapakları: Plastik kapaklar DOA kapsamı dışında
- Şampuan ve kozmetik: Kişisel bakım ürünleri ambalajları
- Deterjan şişeleri: Temizlik ürünleri ambalajları
- İlaç şişeleri: Farmasötik ambalajlar
- 3 litreden büyük şişeler: 5L, 10L gibi büyük hacimli damacanalar
- Tetra pak / karton ambalajlar: Süt, meyve suyu kartonları (şimdilik DOA dışı)
Kabul Edilmeyen Durumlar
Ambalaj türü uygun olsa bile şu durumlarda makine tarafından reddedilir:
- Ezilmiş veya buruşturulmuş: Formu bozulmuş ambalajlar
- İçinde sıvı kalmış: Tamamen boşaltılmamış şişeler
- Kırık cam: Kırılmış veya çatlamış cam şişeler
- Barkodu okunamaz durumda: Etiketi yırtılmış veya silinmiş
- DOA logosu yok: Sisteme dahil olmayan üreticilerin ürünleri
- Yabancı madya içeren: İçine başka şey atılmış şişeler
- Deforme olmuş: Erimiş, yanmış, aşırı kirli ambalajlar
DOA İçin Ambalajı Hazırlama Rehberi
DOA makinesine gitmeden önce ambalajları doğru hazırlamanız gerekir:
1. Tamamen Boşaltın
Şişenin içinde tek damla bile sıvı kalmasın. İçecek tamamen tüketilmeli veya dökülmeli. Makine, sıvı algılarsa ambalajı reddeder. Özellikle kola, meyve suyu gibi yapışkan içeceklerin kalıntılarını temizleyin.
2. Ezmeden, Buruşturmadan Saklayın
DOA sisteminin en önemli kuralı: ambalajın fiziksel formu korunmalı. Evde yer kaplamasın diye şişeleri ezmek, buruşturmak yaygın bir alışkanlık. Ancak DOA makineleri bu ambalajları kabul etmez. Neden?
Makine, ambalajı içeri çektikten sonra 360 derece döndürerek barkodu tarar. Aynı anda ambalajın ağırlığını, şeklini ve boyutunu ölçer. Bu ölçümler, ambalajın orijinal veritabanı kaydıyla karşılaştırılır. Formu bozulmuş bir ambalaj, ölçümler uyuşmadığı için “tanımlanamayan cisim” olarak sınıflandırılır ve size geri verilir.
Bu nedenle ambalajları orijinal formunda, dik olarak saklayın. Yer kaplamasın diye bir poşete koyabilirsiniz ama ezmemeye özen gösterin.
3. Kapağını Çıkarmayın (Bazı Durumlarda)
Çoğu DOA makinesi kapaklı ambalajları kabul eder. Ancak bazı makineler kapağı çıkarmanızı isteyebilir. Makine ekranındaki animasyonu takip edin. Genel kural: kapak takılı kalsın, makine gerektiriyorsa çıkarın.
4. Etiketi Koruyun
Barkod ve DOA logosu etiket üzerinde bulunur. Etiketi yırtmayın, çıkarmayın. Etiketi silinmiş veya yırtılmış ambalajlar makine tarafından tanınamaz. Etiket kirli ise hafifçe silin.
5. Yıkamın (Gerek Yok)
Ambalajı yıkamanıza gerek yok. Sadece içini boşaltmak yeterli. Makine iç temizlik kontrolü yapmaz, sadece barkod ve fiziksel bütünlük kontrol eder. Yıkamak zaman kaybıdır.
DOA Logosu Nasıl Tanınır?
DOA logosu, ambalajın etiketinde belirgin şekilde yer alır. Şu özelliklerle tanıyabilirsiniz:
- Genellikle yeşil renkli
- Üzerinde “DOA” yazısı
- Geridönüşüm simgesi (üç oklu) bulunur
- “Depozitosu Olan Ambalaj” ibaresi
- Barkodun yanında veya altında konumlanır
Marketten ürün alırken DOA logosu olup olmadığını kontrol edin. Logosu olmayan ürünleri alırsanız iade edemezsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Su şişesi DOA makinesine atılır mı?
Evet, 0,1 ile 3 litre arası su şişeleri (PET) DOA kapsamındadır. Ancak üzerinde DOA logosu olmalıdır.
5 litrelik damacana iade edilir mi?
Hayır. DOA sistemi 3 litreye kadar olan ambalajları kapsar. 5L, 10L, 19L damacanalar DOA dışıdır.
Bira kutusu iade edilir mi?
Evet, alüminyum bira kutuları (33 cl, 50 cl) DOA kapsamındadır. Üzerinde DOA logosu olmalı.
Ayran şişesi iade edilir mi?
Bazı ayranlar içecek sınıfında sayıldığı için DOA kapsamında olabilir. Etikette DOA logosu varsa iade edilir.
Süt şişesi iade edilir mi?
Hayır. Süt ve süt ürünleri (yoğurt, kefir) DOA sistemi dışındadır.
Tetra pak (karton) meyve suyu iade edilir mi?
Şu an için hayır. Tetra pak/karton ambalajlar DOA kapsamı dışındadır. İleride sisteme dahil edilebilir.
Kırık cam şişe iade edilir mi?
Hayır. Kırık veya çatlamış cam şişeler makine tarafından kabul edilmez ve güvenlik riski oluşturur.
Ezilmiş şişe iade edilir mi?
Hayır. Makine ambalajın fiziksel bütünlüğünü kontrol eder, formu bozulmuş şişeleri reddeder.
DOA İade İşlemi Kaç Dakika Sürer?
Tek bir ambalaj iade etmek yaklaşık 10-15 saniye sürer. 20 ambalaj iade ediyorsanız toplam işlem süresi 5-7 dakika civarındadır. Yoğun saatlerde kuyruk varsa bu süre uzar. Makineye giderken ambalajları önceden hazırlayın (boşaltılmış, ezilmemiş), bu süreyi kısaltır.
Sonuç: Doğru Ambalaj, Kolay İade
Hangi şişeler DOA makinesine atılır sorusunun cevabı net: 0,1-3 litre arası, DOA logolu, boş ve deforme olmamış PET, cam ve alüminyum içecek ambalajları. Bu şartları taşıyan her ambalaj için 1 TL kazanırsınız. Ambalajları doğru hazırlayın (ezmeyin, boşaltın), DOA logosuna dikkat edin ve size en yakın iade noktasını haritamızdan bulun.
Günde 30 uygun ambalaj iade ederek ayda 650 TL, yılda 7.800 TL ek gelir kazanabilirsiniz. DOA sistemiyle hem doğayı koruyun hem de cüzdanınızı doldurun. Diğer SEO makalelerimizi inceleyerek DOA hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
DOA Logosu Olmayan Ambalajlar Ne Olacak?
DOA sistemi yeni başladığı için, tüm içecek üreticileri henüz DOA logolu ambalajlara geçmiş değil. Peki logosu olmayan ambalajlar ne olacak? Bu ambalajları DOA makinesine iade edemezsiniz, ancak:
- Geleneksel geri dönüşüm: logosuz ambalajları belediyenin geri dönüşüm kutularına atabilirsiniz (mavi kutular)
- Çöp kovası: ambalaj çöpü normal çöpe atılabilir, ancak geri dönüştirilmez
- Eski stok: marketlerdeki eski stok tükenince yerini DOA logolu yeni stok alacak
Bakanlık, tüm içecek üreticilerine 2026 sonuna kadar DOA logosuna geçiş zorunluluğu getirmeyi planlamaktadır. 2027’de tüm içecek ambalajlarının DOA logolu olması hedefleniyor.
DOA Ambalaj Hazırlama İpuçları
DOA makinesine gitmeden önce ambalajları hazırlamanız, işlem sürenizi kısaltır. İşte pratik ipuçları:
Toplama Stratejisi
- Özel poşet kullanın: Biriktirme için file veya bez poşet tercih edin (çevre dostu)
- Türüne göre ayırın: PET, cam ve alüminyum ayrı poşetlerde olsun
- Mutfağa kutu koyun: Mutfakta özel bir toplama kutusu bulundurun
- Haftalık rutin: Haftada bir kez iade etmek için bir gün belirleyin
- Aile katılımı: Tüm aileyi sürece dahil edin, çocuklar dahil
Toplu İade Stratejisi
Az şişe için makineye gitmek verimsizdir. Optimum:
- Minimum 20-30 ambalaj biriktirin, sonra iade edin
- Haftada 1-2 kez iade makinesine gidin
- Market alışverişiyle birleştirin (aynı markete gidin)
- Yoğun olmayan saatleri tercih edin (sabah 10-12, akşam 18-20)
Çoklu Hane Stratejisi
Komşularınız, akrabalarınız veya arkadaşlarınızla işbirliği yapın:
- Ambalajları tek bir kişide toplayın
- İade işini dönüşümlü yapın
- Kazancı adil paylaşın veya biriktirip ortak harcama yapın
- Siteler ve apartmanlar için ideal
DOA Sistemi ve Çevresel Etki
DOA’nın çevresel etkisini rakamlarla görelim:
Yıllık Etki (Türkiye geneli hedef)
- 10 milyar ambalaj geri dönüştürülmesi hedefi
- 500.000 ton ambalaj atığının çöpten kurtarılması
- 1,2 milyon ton CO2 emisyon azaltımı
- 3 milyon ağaç eşdeğeri çevresel fayda
- 2 milyon varil petrol tasarrufu
Bireysel Etki (Yıllık)
Günde 30 ambalaj iade eden bir kullanıcının yıllık çevresel katkısı:
- 10.950 ambalaj geri dönüşümü
- ~550 kg CO2 tasarrufu
- ~14 ağaç kurtarıldı
- ~110 litre petrol tasarrufu
Bu rakamlar, DOA’nın sadece kişisel kazanç değil, toplumsal çevre katkısı olduğunu gösteriyor.
Sonuç ve Özet
Hangi şişeler DOA makinesine atılır sorusunun özeti:
- Kabul edilenler: 0,1-3L PET, cam, alüminyum içecek ambalajları (DOA logolu)
- Reddedilenler: Yağ, süt, sirke, ezilmiş, logosuz, 3L+ ambalajlar
- Hazırlık: Boşalt, ezme, etiketi koru
- Kazanç: Her ambalaj 1 TL
- İade noktası: A101, BİM, Migros, CarrefourSA, vb.
Diğer makalelerimizi de inceleyebilirsiniz: DOA geri dönüşüm makinesi nerede var, DOA makinesine şişe atınca ne kadar para veriyor, DOA uygulaması nasıl kullanılır ve DOA nedir.